Arquivo para a categoría ‘libros’

Obra de Ins a Dromminga, activista e artista intersexual

Promovido pola Organización Internacional de Intersexuales , o 8 de novembro conmemorase o Día de solidariedade intersexual en defensa dos dereitos das persoas intersex. A data rememora o nacemento, en Francia en 1838, de Herculine Barbin, un dos primeiros casos públicos de intersexualidade, ou po lo menos un dos máis coñecidos grazas a que as súas memorias foron sacadas á luz por Michel Foucault, Herculine Barbin, dite Alexina B. Présenté par Michel Foucault, e que tamén publicou Talasa en castelán co título de Herculin Barbin llamada Alexina B no ano 2007.

O manuscrito publicado no século XIX, é un texto de medicina, para un público de especialistas, ofrecido, en 1978, por Foucault a todo tipo de público. Desde as  páxinas desta obra Foucault interpelanos: temos necesidade dun sexo verdadeiro?

 Herculine Barbin foi inscrita no rexistro civil como nena, criada entre nenas, nun asilo, logo nun colexio internado dirixido por monxas. Formouse como educadora normal e aos 20 anos obtivo un cargo para ensinar nun internado de señoritas. Alí fíxose mellor amiga primeiro, amante despois, dunha das fillas da directora, Sara. A súa anomalía anatómica e fisiolóxica volveuse cada vez máis notoria para ela mesma, xunto a síntomas de molestias físicas inexplicadas. Volveuse cada vez máis claro para ela o aberrante do seu corpo e o pecaminoso das súas afeccións.

Trátase do relato dunha vida breve xa que Herculine suicidase aos 28 anos despois do dramático cambio que sufre a súa vida cando se produce o xuízo de rectificación civil polo que se interpreta a súa malformación anatómica como que en realidade se trata dun varón. A isto segue o seu cambio de nome, e un abrupto cambio de xénero. Abel, sen traballo estable intenta sobrevivir a toda esta situación marchando a Paris onde se acaba suicidando.

A tráxica vida de Herculine evidencia o momento en que o desenvolvemento das teorías biolóxicas sobre a sexualidade, as concepcións xurídicas acerca do individuo e as formas de control dos estados modernos conducen a rexeitar a idea dunha mestura dos dous sexos nun só corpo.

A súa vida tamén foi levada ao cine polo  cineasta francés René Féret baixo o título de  “Le Mystère Alexina” (1984).

 

Mar F. Cendón

Advertisements

A papisa Xoana

Publicado: Outubro 17, 2011 en identidade(s), libros, películas, trans

Historia

Segundo as biografías medievais, Xoana nacería en 822 en Ingelheim, preto de Maguncia. Ávida de coñecementos, vive por un tempo en Atenas. Nesa época non se permite ás mulleres realizar estudos, polo que se fai pasar por un mozo e toma o nome de Xoán o Inglés. Este engano permítelle frecuentar desde entón as máis importantes abadías do século XII en Francia, entre elas a de Saint-Germain-deas-Prés, e de adquirir alí grandes coñecementos.

Cando chega a Roma dáse inmediatamente a coñecer pola súa sabedoría e a súa piedade. Sendo xa cardeal, á morte do papa León IV é designada para sucederlle en 855. Ninguén coñece a súa verdadeira identidade e Xoana accede ao trono pontificio co nome de Xoán VIII o Anxelical. Desempeña o seu cargo con gran dedicación e móstrase moi digna del. Pero en abril do ano 858, durante unha festa de Rogativas, desvanécese repentinamente en plena rúa, dá a luz pouco despois a un neno e morre nas horas seguintes. O escándalo entre os fieis é enorme e a papisa é enterrada ás agachadas nun lugar non consagrado.

O libro do século XIII que relata a historia da papisa titúlase Chronicon Pontificum et Imperatorum (Crónica de Papas e Emperadores) e foi escrito polo sacerdote dominico Martín de Troppau. Pouco tempo antes outro dominico, Esteban de Borbón, menciona tamén o caso dunha muller que foi papa, pero sitúao máis tardiamente, ao redor do ano 1100. Mesmo existen relatos presentados como máis antigos, pero en realidade apócrifos, que se refiren a este feito. O mesmo papa León II mencionaría nunha carta ao patriarca de Constantinopla, a mediados do século XI, a “unha muller que ocupou o trono dos Pontífices de Roma”.

Só hai un feito certo: a principios do século XV a presenza histórica da papisa é aceptada por todos, posto que varios altos cargos da Igrexa dan fe diso nos seus escritos, os que Roma non xulga necesariamente censurar. En ningún caso pódese soster que a historia de Xoana fose inventada por detractores da Igrexa para asestar un golpe baixo á súa reputación. Pola contra, o primeiro autor que tomou definitivamente posición en contra da existencia dunha muller pontífice é un protestante chamado David Blondel, en 1947…

Cal podería ser a lexitimidade dun relato que en verdade parece bastante fantástico? A teoría que refuta a existencia da papisa pretendendo que unha muller non podería esconderse por tanto tempo baixo roupaxes masculinas vese contradita por un feito escencial: A Igrexa admitiu a existencia de Xoana durante séculos. Ademais, moitas santas e beatas (Eufrasia, Hildegarda, Eugenia) parecen vivir de incógnito entre monxes vestindo roupas masculinas até a súa morte.

Por sobre todo, a confusión que reina en torno ao papa recoñecido hoxe en día como sucesor inmediato de León IV, Bieito III, permite expor estas hipóteses. A existencia de Bieito non se menciona no máis antigo exemplar coñecido do Liber Pontificales. Os escasos cronistas que falan del atribúenlle un físico atractivo, unha marcada aversión por aparecer en público, así como unha gran moderación.

Practicamente non se sabe nada máis sobre el, senón que case foi vítima dun antipapa, que morreu subitamente o 17 de abril de 858, e que foi enterrado fóra da Basílica de San Pedro, segundo a súa vontade, xa que se xulgou a si mesmo “indigno de estar xunto aos santos”.

Todos estes feitos poden adaptarse ao reinado da misteriosa papisa, tan ben como a do incerto Bieito. A historia oficial da Igrexa rebautizaría a Xoana ou Xoán VIII o Anxelical, chamándoo Bieito para poder disimular mellor o seu sexo?

Literatura e filmes

Toda esta controversia levou ao erudito Onofrio Panvinio, monxe agustino, a redactar en 1562 a primeira refutación seria da lenda, no seu Vitæ Pontificum (Vida dos papas). No século XVII, os luteranos uníronse aos seus argumentos. A polémica aínda segue viva a día de hoxe e son numerosos os artigos que se poden atopar a favor e en contra desta historia.


En 1886, o grego Emmanuel Royidis publicou La papisa Juana, que veu a relanzar o mito. Antes, Petrarca vírase atraído pola lenda. No século XX interesáronse por ela outros escritores, como Lawrence Durrell, Renée Dunan ou Alfred Jarry.

En 1972 Michael Anderson dirixiu “A Papisa Xoana“, con Liv Ullmann, como protagonista, representando Xoana.
En outubro de 2009, estreouse a película “A papisa”, unha produción alemá, británica, italiana e española dirixida polo director alemán Sönke Wortmann, baseada na novela “La Papisa” (1996) de  Donna Woolfolk Cross.

 

 

Mar F. Cendón

 
Unha muller nacida en Paquistán oriental, que aos dezaoito anos é arrancada da súa remota aldea, Gouripur, para verse de súpeto no modesto piso do seu novo marido, no East End londinense. O seu enorme desconcerto permítenos redescubrir os avatares cotiáns da vida occidental, o progreso, a modernidade, a tecnoloxía, as súas contradicións, as súas inxustizas. Unha muller que por ignorar ignórao case todo, a lingua do país que a acolle, a súa cultura, as súas xentes, os seus costumes, e que non ten máis remedio que ir espiando, a intres, distraéndose das súas obrigacións conxugais e relixiosas, o que ocorre alá fóra, tras a súa fiestra, na comunidade bengalí de Brick Lane (título orixinal da novela), o pequeno microcosmos que circunscribe o seu, unha diminuta Bangladesh incrustada nas entrañas da civilización coa que, para ben ou para mal e diga o que diga a historia, dita nación comparte gran parte do seu pasado. Unha muller que queda fascinada ante a pantalla do televisor cando transmiten “batinaje sobre xeo”, que se sorprende de que se poida conseguir un lugar onde vivir sen pagar o aluguer”, e que podería resumir o seu desconcerto argüindo que en Bangladesh “era tan imposible ser gorda e pobre como morrerse de fame sendo rica”. E que como esposa debería estar agradecida de que Chanu, o seu marido, non lle pegue…
 
Monica Ali,
Siete mares, trece ríos
Traducción de Mirta López
Barcelona, Emecé, 2003.
 

Emma Donoghue naceu en 1969 e criouse en Dublín. O seu primeiro libro foi un ensaio histórico, “Passions Between Women: British Lesbian Culture 1661-1801″. Posteriormente escribiu “I Know My Own Heart”, baseada nos diarios de Anne Lister[1]; “Ladies and Gentelmen”, un vodevil con cancións; e “Trespasses”, baseada nun xuízo por bruxería que tivo lugar en Irlanda no século XVII. Os seus libros foron traducidos ao alemán, ao holandés, ao sueco e ao catalán. A súa primeira novela foi “Un buen salteado”, á que seguiu “Kissing the Witch”. Ademais, foi a compiladora de “What Sappho Would Have Said”, unha antoloxía de poesía amorosa feminina publicada por Hamish Hamilton. A súa última obra é unha biografía de dúas poetisas victorianas, “We are Michael Field”.

“Un buen salteado” conta a historia de Maria, que chega a Dublín desde o seu pobo natal para ir á universidade, cargada cunha boa dose de inxenuidade e agudeza. Tras atopar unha habitación nun piso compartido con Ruth e Jael, dúas estudantes maduras, prepárase para enfrontarse ás vicisitudes da vida de estudante. Ao atopar poucas amizades entre a xente da súa idade, Maria vese cada vez máis atraída cara a vida das súas compañeiras de piso. Mais, Ruth e Jael manteñen unha relación máis complexa e íntima do que Maria se imaxina, e cantas máis cousas descobre, máis obrigada vese a madurar…

Esta novela foi definida coma un estudo clásico do descubrimento da identidade lésbica e o mundo adulto.

Emma Casal Giráldez


[1] Anne Lister (1791-1840) foi unha terratenente de Yorkshire. Lister mantivo un detallado rexistro da súa vida, os seus amores e as súas emocións nun diario fascinante e honesto, composto por catro millóns de palabras e extensos parágrafos escritos en clave. O desciframento deste código proporciona unha incríbel visión da vida dunha muller que xa foi denominada como a primeira lesbiana moderna de Gran Bretaña.

Realizouse un documental sobre ela “The real Anne Lister”:

máis unha longametraxe, “The Secret Diaries of Miss Anne Lister”:

Middlesex

Publicado: Outubro 3, 2011 en identidade(s), intersexo, libros, sexualidade(s)

Middlesex (2002) é a segunda novela de Jeffrey Eugenides (Detroit, 1960),autor tamén de Las virgenes suicidas (1993).

Nesta novela, galardoada co premio Pulitzer de Ficción, conta a historia dunha persoa intersexual, Calíope Stephanides, de orixe grega, pero nacida nos Estados Unidos. Narrada en primeira persoa por Cal, o aspecto máis interesante é que primeiro desvela a historia dos seus antepasados: os seus pais, os seus tíos e os seus avós, que ocultan un segredo que queda atrás, na rexión de Esmirna. Como hábil narrador dunha saga familiar, Eugenides emprega a traxicomedia, e así o humor suaviza as pasaxes máis duras e a crueza volve máis crible as pasaxes máis inverosímiles.

Middlesex gózase de principio a fin, poboado como está de personaxes e historias interesantes: dous irmáns que se namoran entre eles, o ataque dos turcos, a fuxido en barco, o modo de prosperar en Detroit, os disturbios raciais, o primeiro amor, o dobre problema de ser unha adolescente que se está a converter nun rapaz sen que ninguén o saiba, unha avoa que predí o sexo dos bebés colocando unha culler sobre o ventre das embarazadas…

 

Mar F. Cendón

Jennifer Quiles foi xornalista, escritora e activista lesbiana. Naceu en Londres en 1968, mais viviu en Barcelona desde os dous anos. Titulouse como Licenciada en Ciencias da Información na Universidad Autónoma de Barcelona e comezou a súa carreira xornalística no diario e a televisión local. En 1992 traballou no diario “Mundo Deportivo” e colaboro na revista “Nosotras” ata 2001. Ademais, fundou e dirixiu a desaparecida revista Dos.Dos.

Desde moi nova, interesouse polo movemento homosexual. Formou parte da Coordinadora Gay-Lesbiana de Barcelona e estivo coas lesbianas da FELGT nas primeiras xornadas lésbicas celebradas en Madrid o ano 2003, mais despois decidiu continuar o seu traballo de maneira independente.

             Más que amigas, publicado en 2002, foi o seu primeiro libro e o primeiro manual de autoaxuda para mulleres lesbianas e bisexuais editado no Estado español.

Jeniffer morreu de cancro en marzo de 2005, aos 37 anos.

En 2008, Ano da Visibilidade Lésbica, a Federación Estatal de Lesbianas, Gais, Transexuales y Bisexuales (FELGTB) fundou os Premios Jennifer Quiles.

Resumo de Más que amigas:

“Son lesbiana? Son bisexual? Podo deixar de selo? A quen llo conto e como o fago? Teño que dicilo? Existe unha cultura lésbica? Como podo coñecer a outras coma min?

Estas son algunhas das preguntas ás que trata de responder este libro. Más que amigas está destinado a mulleres que se senten ou se teñen sentido algunha vez atraídas por outras mulleres e non souberon moi ben como asimilalo, a aquelas que teñen claros os seus sentimentos pero que sofren e non saben que camiño tomar, a todas as lesbianas e bisexuais que aínda buscan resposta a certas preguntas. Pero tamén a todas as persoas que senten curiosidade polas relacións afectivo-sexuais entre mulleres e queren ampliar os seus coñecementos por enriba de tópicos e ideas erróneas.

O propósito é acabar cos tópicos e estereotipos erróneos sobre a homosexualidade feminina e a bisexualidade e proporcionar a información necesaria para construír unha imaxe positiva do que supón ser lesbiana ou bisexual.”

Máis información sobre o libro aquí e máis información sobre a autora e outros libros seus aquí.

 

Emma Casal Giráldez

Diario de una aupair bollo en USA é o diario dunha moza lesbiana que pasa un ano de aupair nos EEUU.

Esta é a descrición que aparece na web da editorial:

“Hei, lector! Mais sobre todo (…): Heeei, lectora! Non che direi o meu nome, pero podes chamarme Onthedot. Sona raro, acostumbraraste.
Si que che direi que son bollo, desde sempre supoño, e que durante un ano vou ser aupair, aínda que quen pon nas miñas mans a seus fillos non sabe da miña condición sexual.

Píllasme a piques de subir a un avión con destino ao centro do Imperio e asegúroche (eu seino: estiven aí e escribín este diario que agora travístese en libro) que a experiencia non vai ser en balde. Xuzga ti mesma… e se eres un «ti mesmo», xuzga tamén.

Primeiro terei que aguantar a unha familia bushadicta (…) integrada por mother Morticia e dous monstruos baixiños: Tommy and Lorena, máis tres coelliños de indias, dous cans, unha gata, unha serpe negra, un oso formigueiro… e unha niñera, á sazón, servidora. Esta etapa rematará bruscamente cando revele a miña identidade sexual: «Non eres feliz», dictaminará a miña nai de acollida nese extraño, peculiar, curioso, divertido, misterioso país. E en USA se non eres feliz, na vez de preguntarche como te atopas, mándante ao FBI ou á axencia de aupairs.
Despois, convertida en NumberNine (adiviña cantas tiñan pasado antes por esa casa de xudeus ortodoxos), fareime vixianta de Samuel e Allison. El… Cala, Onthedot! Un escritor nunca debe dar pistas sobre a identidade do asasino.
En fin. Esta é a historia do meu ano americano. e… Non creas que lle gardo algún rencor, que é sempre máis feliz quen máis amou e esa sempre fun eu.”

 

Emma Casal Giráldez

Homofobia: temor e rexeitamento cara as persoas homosexuais, gais, lesbianas e transexuais, quen o parece ou quen se asocia real ou imaxinariamente con elas.

Os autores Paul Patrick e Sue Sanders elaboraron una serie de pautas de actuación fronte ao acoso escolar homofóbico, lesbofóbico e transfóbico no contexto das escolas británicas, que podería extrapolarse a calquera das nosas escolas.

1.-Parar a agresión: interromper o comentario homófobo, tránsfobo ou sexista, intervir no acoso físico de xeito inmediato.

2.-Pór nome á agresión: o noso interese céntrase no comportamento da persoa agresora, non tanto en que a persoa agredida sexa lesbiana, gai, transexual ou bisexual, polo que teremos coidado de non sinalar a sexualidade da persoa agredida.

3.-Situar o acoso nun contexto máis amplo: amosar que o teu centro, escola ou asociación e os seus valores están explicitamente en contra do acoso escolar.

4.-Demandar un cambio de comportamento da persoa agresora no futuro próximo: deixar claro que existen consecuencias series fronte ao acoso escolar se non cambia o comportamento do/a acosador/a.

5.-Comprobar ao longo do tempo que a persoa agredida está ben, amosando o noso apoio, e informar sobre os dereitos e obrigas do alumando.

PLATERO MÉNDEZ, Raquel (Lucas) e GÓMEZ CETO, Emilio Herramientas para combatir el bullying homofóbico. Talasa Ediciones, Madrid, 2008

Mar F. Cendón

Esta nova colección de relatos reúne ás mellores plumas da literatura lésbica. Un apaixonado e apaixonante abanico de posibilidades, para gozar en soidade ou en compañía, onde distintas formas de entender a literatura e a sexualidade danse a man. Aquí teñen cabida todo tipo de opcións: individuais, en parella, colectivas? con xoguetes ou sen eles, con amor ou sen el? pero sempre co desexo e a luxuria presentes en cada encontro.

Na intimidade deste libro, baixo as sabas, xunto a unha mesa, alén do espello, nun cine… atoparemos corpos e mentes quentes, bocas que se buscan mentres cos nosos dedos percorremos as súas páxinas e os contornos de cada unha das mulleres que habitan nelas.

Tenras, crueis, activas, doces, morbosas, aterradas, fermosas, culpables, divertidas, pasivas, quentes, difíciles, decididas, calculadoras, fantásticas, fantasiosas, impresionables e impresionantes…

Dezasete ocasións para gozar co erotismo, a sensualidade e a sexualidade das mulleres que se deitan con mulleres.

Unha das mellores recompilacións de relatos eróticos con personaxes lésbicos.

 

Sabías que o  primeiro matrimonio homosexual de Europa foi o das galegas Marcela e Elisa, en 1901?!

Marcela Gracia Ibeas e Elisa Sánchez Loriga foron dúas mestras que lograron burlar á sociedade pechada e moralista do seu tempo para casar. A argallada consistiu en que Elisa adoptou a personalidade civil dun curmán seu (Mario Sánchez), falecido nun naufraxio, falsificando unha chea de documentación.  Con posterioridade o párroco descubriu o engano e foron denunciadas e perseguidas, mais a acta matrimonial nunca foi anulada nen pola Igrexa nen polo Rexistro Civil!

Marcela e Elisa coñecéronse mentres estudaban na Escola Normal de Mestras Da Coruña, onde se formaban as futuras profesoras de ensino primario. Os pais de Marcela, vendo que a amizade aumentaba máis alá do socialmente permitido, e temerosos dun posible escándalo, enviaron á súa filla a Madrid. Ao remataren os  estudos volveron a atoparse cando Elisa foi destinada como mestra interina a Couso, unha pequena parroquia de Coristanco, e Marcela a Vimianzo, instalándose na aldea de Calo como mestra superior. Como consecuencia deste novo encontro decidiron vivir xuntas en Calo. En 1889, Marcela tivo que ir a dar clases a Dumbría mentres Elisa permanecía en Calo, pero seguiron mantendo o contacto xa que Elisa se trasladaba á localidade onde residía Marcela e as dúas mulleres viviron durante un tempo como unha sorte de boston marriage (matrimonios de Boston) galego.

En 1901 Elisa adoptou un aspecto masculino (co cal se presentou na Escola Normal para solicitar un certificado de estudos), inventouse un pasado e converteuse en Mario. Para este pasado inventado tomou como referencia a un primo seu morto nun naufraxio. Inventou ademais que pasara a súa infancia en Londres e que o seu pai era ateo. Ante esta última circunstancia, o pai Cortiella, párroco de San Jorge, bautizou a Mario o 26 de maio de 1901 (ademais, recibiu a primeira comunión), e posteriormente casou a parella o 8 de xuño de 1901 tras a publicación das amonestacións. A cerimonia matrimonial foi breve, os padriños deron fe da súa validez, e a parella pasou a noite de vodas na pensión Corcubión, da rúa de San Andrés.

Finalmente, a veciñanza non puido seguir indiferente ante o que a partir dese momento se coñecería como o “matrimonio sen home”. A parella sería portada de diarios galegos e madrileños e, como consecuencia disto, ambas as dúas  perderon o seu traballo, foron excomulgadas, e ditouse unha orde de busca e captura. Parece ser que para que tivese lugar a excomunión, o párroco pediu a un doutor que examinase a Mario para comprobar se era un home ou unha muller. Mario accedeu e, cando o doutor emitiu o seu veredicto, intentou facerse pasar por un hermafrodita cuxa condición fora diagnosticada en Londres. A Garda Civil perseguiunas ata a localidade de Dumbría, onde ambas as dúas exercían como mestras. Tense constancia de que pasaron por Vigo,Tui e Porto no seu fuxida. O último que se sabe delas é que chegaron a subirse a un barco con destino a América (posiblemente á Arxentina), onde pasaron a lúa de mel e, finalmente, quedaron a vivir.

A historia era coñecida tanto polo excepcional dunha voda entre persoas do mesmo sexo a primeiros do século XX como pola audacia das protagonistas, pero non abundaban os datos ata que Narciso de Gabriel (O Cádavo, 1955), catedrático de Teoría e Historia da Educación na Universidade da Coruña, se aplicou durante quince anos en investigar o acontecido. O resultado foi un estudo publicado en galego, na editorial Libros del Silencio en marzo de 2010, co título de  Elisa e Marcela. Alén dos homes, un repaso ao amor de ambas as mulleres dende que se coñecen na Escola Normal da Coruña ata que as autoridades que andan na súa procura perden o ronsel do barco que as leva cara á liberdade.

Actualmente a produtora galega Filmanova traballa nun proxecto para filmar a historia de amor destas dúas mulleres dirixido pola realizadora catalana Isabel Coixet.

 
Mar F. Cendón